W połowie lutego, resort finansów ujawnił, że chce zwolnić małych przedsiębiorców z obowiązkowego rozliczania VAT. Zamiast tego będą płacić zryczałtowaną miesięczną stawkę. Odpadnie skomplikowana księgowość, nie będzie też żadnych kas fiskalnych. Według Ministerstwa Finansów firm, które skorzystałyby na tych zmianach, jest w Polsce aż 578 tys. To rzesze małych sklepików, piekarni, rzemieślników oraz innych osób fizycznych, prowadzących działalność gospodarczą. Samo przejście na ryczałtowy VAT ma być całkowicie dobrowolne.

Korzyści z przejścia na ryczałt VATowski są duże. VAT jest podatkiem bardzo skomplikowanym. Kiedy przedsiębiorca płaci ryczałt, odpada konieczność płacenia biuru rachunkowemu i składanie comiesięcznych deklaracji. Ponieważ VAT jest tak bardzo skomplikowany, możliwość pomyłki jest duża, a urzędy skarbowe najchętniej go kontrolują. Dziś obowiązkowymi płatnikami VATu są firmy, których roczne obroty, przekraczają kwotę 10 tys. Euro. To jeden z najniższych pułapów w Europie. Ministerstwo Finansów postanowiło więc podnieść ten minimalny próg do 35 tys. euro rocznie. Dzisiaj płatnikami VAT muszą być niektórzy taksówkarze oraz większość małych sklepików. Jeżeli taki sklepik pracuje 300 dni w roku, do przymusowego rozliczania VAT wystarczy 133 zł dziennego obrotu.

Teraz takie zjawisko jak ryczałt istnieje tylko przy płaceniu podatku dochodowego. Jest to tak zwana karta podatkowa, na podstawie której rozliczają się rzemieślnicy. Wysokość ryczałtu, jaki muszą płacić, zależy od trzech kryteriów: liczby mieszkańców miasta, w którym prowadzą działalność, branży oraz liczby zatrudnionych pracowników. Im większe miasto i im więcej pracowników, tym wyższa stawka podatku. Karta jest bardzo popularna - rozlicza się według niej 140 tys. rzemieślników. Tyle, że resort finansów chce, aby karta (a wraz nią ryczałt ewidencjonowany, czyli inna uproszczona forma opodatkowania) zniknęła. Dlaczego?
Zdaniem resortu, podatnicy, którzy rozliczają się na podstawie kart i ryczałtów często naciągają fiskusa. W zamian za likwidację zryczałtowanego obliczania dochodu małe firmy dostaną właśnie ryczałtowy VAT.

Ministerstwo Finansów zastanawia się więc teraz, jaką przyjąć metodę do wyznaczenia stawki zryczałtowanego VAT. W grę wchodzi kilka możliwości.
Po pierwsze, można przyjąć dzisiejsze kryteria karty podatkowej, czyli miejsce prowadzonej działalności, lukratywność branży i liczbę zatrudnionych.
- Może to być dobre i rozsądne rozwiązanie - mówi Krzysztof Sachs z firmy doradczej Ernst & Young. - Ale ma też wady. Odgórne ustalenie takiej stawki VAT może nie być proste. Ponadto, uzależnienie jej wysokości od liczby pracowników może zniechęcać do zatrudniania nowych. - Nigdy nie ma idealnego uproszczenia, ale jakieś kryterium trzeba przyjąć. Skoro obrót zależy od liczby mieszkańców w miejscowości, gdzie działa firma, to takie kryterium jest najbardziej sprawiedliwe - ocenia była wiceminister finansów Irena Ożóg. - Uzależnianie stawki ryczałtowego VAT od liczby pracowników jest niepotrzebne. Zatrudniający wiele osób i tak przejdą na zasady ogólne, bo to im się po prostu opłaca - dodaje.

Jest i trzecie, najprostsze rozwiązanie - taki sam ryczałtowy VAT dla wszystkich małych firm. Resort finansów na podstawie szacunków z dziś płaconego podatku wyliczył, że powinno to być 222 zł miesięcznie.
- To nie jest najlepszy pomysł- śmieje się Irena Ożóg. - Jeżeli pan wypija pół litra wódki miesięcznie, a ja nic, to nie znaczy, że oboje wypijamy po ćwiartce. Jej zdaniem najlepsze byłoby połączenie kryteriów branży i miejscowości.
Ożóg dodaje, że nie rozumie też, dlaczego resort finansów chce zlikwidować kartę w podatku dochodowym.
- Przecież to jest sprawdzone rozwiązanie, które nie powoduje żadnych nadużyć. Należałoby połączyć kartę VAT-owską i PIT-owską – konkluduje.
Przeciwko likwidacji ryczałtu, a zwłaszcza karty podatkowej, protestuje też Związek Rzemiosła Polskiego. Ministerstwo Finansów ma podjąć decyzję do końca marca. Wtedy ma też pokazać gotowe projekty ustaw. Jeżeli parlament szybko się z nimi upora, jest szansa, że nowe przepisy o VAT zaczną obowiązywać jeszcze w tym roku.