Pręty, stalowe płyty, arkusze blachy wszystko to musimy w jakiś sposób zabezpieczyć, jeśli chcemy wystawić je na działanie czynników zewnętrznych. Oczywiście największym wrogiem metalu jest rdza, która doszczętnie potrafi zrujnować to, nad czym długo pracowaliśmy. Na początku swojej metalowej kariery, gatunek ludzki zabezpieczał narzędzia tłuszczem zwierzęcym czy olejami roślinnymi. Metody nieco prymitywne na szczęście zostały wyparte przez dużo nowocześniejsze techniki zabezpieczeń powierzchni.

Fot: Oliver Wagemann / flickr / cc

Jednym z procesów służącym ochronie metalowych wyrobów jest cynkowanie ogniowe. Charakterystycznie poplamione konstrukcje możemy znaleźć niemal wszędzie. Wystarczy wyjść na ulicę i przyjrzeć się słupom oświetleniowym. Z dużym powodzeniem możemy także stwierdzić, że również płot naszego sąsiada był poddawany cynkowaniu. Maski niektórych samochodów, blachodachówki i mosty także korzystają z zalet płynących z cynkowania.

Ale na czym ono dokładnie polega? Czy wystarczy tylko wykąpać przedmiot w płynnym cynku, wysuszyć go i po sprawie? Czym go wysuszyć? Czy wystarczy zwykła suszarka? Czy mamy suszyć na sznurku do bielizny? Pytań jest cała masa, ale wbrew pozorom proces wcale nie jest czasochłonny. Często od początku do końca mijają zaledwie 24h. Głównym założeniem cynkowania jest antykorozyjne zabezpieczenie elementów stalowych, poprzez pokrycie ich cienką warstwą cynku. Pierwiastek ściśle przylega do powierzchni stali i odcina dostęp tlenu, tym samym chroniąc ją przed korozją. Sam cynk nie ulega korozji, więc przedmiot staje się całkowicie zabezpieczony. Upraszczając można to porównać do smarowania się olejkiem przeciwsłonecznym na plaży. Z pewną, małą różnicą. Po kilku godzinach obijania się na plaży trzeba smarować się ponownie, a ocynk pozostaje na długie lata.

Dla potrzeb artykułu załóżmy, że chcemy ocynkować bojler. Gdy element zostanie zważony, trafia do kolejki, gdzie czeka na przymocowanie go do trawersu, czyli poprzecznej belki. Ta z kolei wieszana jest na potężnych suwnicach transportujących element po zakładzie. Kiedy przyjdzie pora, nasz element wjeżdża do hali wstępnej obróbki. Zanim stal w ogóle zetknie się z płynnym cynkiem jej powierzchnia musi być dokładnie wyczyszczona. Nie wystarczą tu odkurzacze, zmiotki, zmywaki i "Ludwik" cytrynowy. Aby stal była ultraczysta element poddaje się czterem różnym kąpielom.

Fot: Lucy Meskill / flickr.com / cc

W pierwszej kolejności bojler trafi do basenu ze środkami odtłuszczającymi zawierającymi specjalne kwasy mineralne i substancje powierzchniowo czynne. Po tym wszystkim przychodzi kąpiel trawiąca. Jej zadaniem jest usunięcie rdzy i tak zwanej zgorzeliny, która powstaje przy procesie walcowania i wyżarzania. Skazy te usuwa się za pomocą 12% roztworu kwasu solnego, który z łatwością radzi sobie z takimi zabrudzeniami. Gdy tak potraktowany bojler wynurzy się z trawienia, wędruje do płukania. Z powierzchni zmywane są wszelkie środki, które mogły zostać na stali z poprzednich etapów.

Do zanurzenia w płynnym cynku już niedługa droga. Co prawda pozosotało przeprowadzić jeszcze kilka zabiegów, ale już bliżej niż dalej. W procesie kąpieli topnikowej wytrawiona i wypłukana stal zostaje uaktywniona, tak aby po jej zanurzeniu w cynku, pierwiastek jak najszybciej przywarł do powierzchni. Po kilku minutach przebywania w mieszaninie soli chlorku cynku i chlorku amonu, nasz bojler trafia do gigantycznej suszarki. Ogromne dysze wydmuchują rozgrzane powietrze prosto w element osuszając go całkowicie.

Po całej wędrówce po zakładowych basenach przyszła pora na płynny cynk, którego temperatura wynosi 450 stopni celsjusza. Co ciekawe, skład kąpieli cynkowej musi spełniać rygorystyczne wymogi, dlatego przez cały czas prowadzenia prac w ocynkowani wykonuje się cykliczne badania laboratoryjne. Po spędzeniu krótkiej chwili w ciekłym cynku bojler stopniowo zostaje wyciągnięty i ustawiony w stojaku. Po ostygnięciu można wreszcie powiedzieć że, zabezpieczenie powierzchni dobiegło końca. Jeśli ktoś jednak nie ufa pojedynczym metodom ochrony, ocynkowany element zawsze można poddać lakierowaniu. Zastosowanie podwójnego systemu ochrony to tak zwany duplex. Dla wszystkich, którzy przywiązują wagę do estetyki wykonania bojler może trafić do malowania.

Proces cynkowania ogniowego, nie zmienia zasadniczych własności elementów stalowych poddawanych tej obróbce. Ich stan chemiczny, własności mechaniczne oraz wytrzymałościowe pozostają bez zmian, natomiast na powierzchni cynkowanych elementów zostaje wytworzona warstwa antykorozyjnego zabezpieczenia, które doskonale chroni stal przed utlenianiem.

(Ocynkownia Śląsk Seppeler Gruppe) (autor: Bartłomiej Baśko)