Ze smutkiem stwierdzam, że w dzisiejszych czasach większość inwestorów przestała polegać na własnej intuicji i oddała swoje decyzje pod wyroki agencji ratingowych. Setki obliczeń analitycznych opracowywanych przez takich gigantów jak Moody’s czy Fitch decydują o tym, czy bankowi wypada przyznać kredyt naszej firmie czy nie. O ile na początku domy ratingowe były rzeczywiście dobrym źródłem informacji, o tyle wydarzenia sprzed dwóch lat odkryły ich słabe punkty i pokazały, że ich praca nie do końca była taka obiektywna. Mimo wspaniałych opinii, jakie wystawiali ratingowcy, coś się jednak stało, że gospodarka się załamała.

Fot: Artemuestra / flickr / cc

To właśnie ludzie od Moodiego, Fitch czy Standard & Poor są w głównej mierze obwiniani za wybuch światowego kryzysu finansowego. Wykorzystali zaufanie, jakim obdarowały ich banki ślepo wierzące w nieomylność ich pracowników. Doprowadziło to do tego, że inwestorzy zamiast dokonywać trafnych i dochodowych inwestycji, wykupywali masę papierów wartościowych z niekoniecznie dobrą przyszłością. Koncerny obudziły się z ręką w przysłowiowym nocniku, bo nagle okazało się, że zamiast zabezpieczenia w akcjach o wartości dwóch milionów dolarów firma posiada stertę "papierów bezwartościowych". Odrazu ruszyła maszyna „fiansowo-giełdowo-gospodarcza-bóg-wie-co-jeszcze“, która pociągnęła za sobą więcej konsekwencji niż odkrycie Ameryki. Ekonomiczna reakcja łańcuchowa spowodowała, że cały rynek finansowy padł na twarz i wyciągnął kopyta. Panika ogarnęła inwestorów na całym świecie i kryzys zaczął się pogłębiać.

Niestety żyjemy w czasach, gdzie wyznacznikiem naszej przyszłości jest rynkowa kondycja banków i największych koncernów tego świata. Żeby to zauważyć nie trzeba mieć nobla z ekonomi, wystarczy spojrzeć jak giełdowe słupki wariują na wieść o złej kondycji jakiegoś banku czy o finansowych rewolucjach. Niestety, jak świat długi i szeroki, nadal zawierza się ocenom wystawianym przez ratingowców, co prawda w mniejszym stopniu niż przed kryzysem ale nadal. Efekty tej niezłomnej wiary mieliśmy już w 2008 roku, a niektórzy do tej pory nie mogą się wygrzebać spod "gruzów".

Założenia systemu, można zaryzykować to stwierdzenie, były genialne. Do domu ratingowego zgłaszała się firma, która chce otrzymać ocenę swojej kondycji. Grupa specjalistów zakasywała rękawy i szorowała do swoich gabinetów, gdzie w pocie czoła studiowała wyniki finansowe swojego klienta słupek po słupku i szczegółowo badała odporność firmowego organizmu. Na koniec wystawiali obiektywną ocenę, która mówiła bankom: ten klient spłaci wysoki kredyt, albo: ta firma nie ma nic prócz wózka widłowego i nie spłacą kredytu nawet w wysokości stu dolców. Wszystko byłoby okej, ale problem polegał w tym, że za oceny się płaciło, więc przecież nie obsmaruje się swojego klienta. W ten sposób ledwo żyjące firmy uzyskiwały wysokie noty, dzięki czemu mogły otrzymywać kredyty. Kiedy jednak okazało się, że takich „robaczywek“ na rynku jest więcej i co gorsza nie spłacą one swoich zobowiązań, gospodarka finansowa się złamała.

Fot: Zack McCarthy / flickr / cc

Oczywiście w tym całym systemie ratingowym nie mogło zabraknąć lekkiego absurdu. Załóżmy, że Moody’s wystawia Polsce niską ocenę, która mówi, że prędzej kraj zbankrutuje, niż spłaci pożyczkę. W efekcie tej decyzji wszystkie polskie firmy spadają do tego poziomu. Nie ważne, że nasz dzienny dochód określa się liczba ośmiocyfrowymi, obrót gotówką w ciągu tygodnia jest większy niż PKB małego państwa, a nasze perspektywy rozwojowe malują się w różowych barwach. Wszystko to jest niczym przy ocenie agencji ratingowej, której ktoś zapłacił, żeby nasz kraj został oceniony gorzej niż w rzeczywistości jest. Nie ma w tych słowach żadnej przesady, bo o tym że Moody’s, Fitch i koledzy robili „na boku“ dowiedział się świat ze śledztw, jakie przeprowadzili amerykanie po wybuchu kryzysu.

Na całe szczęście inwestorzy stracili trochę zaufania do finansowych wyroczni i znów wracają do sprawdzonej metody „własnej analizy“. Dlaczego o tym pisze? Za każdym razem, kiedy przeczytamy, że agencja ratingowa zmienia notę komukolwiek zastanówmy się sami, co na ten temat myśleć. Wyciągnijmy własne wnioski, na których nauczymy się najwięcej.

(Autor: Bartłomiej Baśko)