W ostatnich czasach tyle mówi się o długu publicznym, o tym kiedy Polska odda wszystkie pożyczone pieniądze i co się stanie, kiedy tego nie zrobimy. Problem jest dosyć poważny, bo odsetki rosną, a należności trzeba będzie zwrócić. Nie tylko my jesteśmy w podobnej sytuacji. W chwili obecnej nie ma chyba na świecie kraju, który nie miałby długu wobec innego państwa. USA, Rosja, Chiny czy nawet tak bogate kraje jak Norwegia i Szwecja również mają swoje zobowiązania.

Fot: flickr.com / Chris Dlugosz / CC

Istnieje jeszcze druga strona medalu naszego długu. Do dzisiaj Polska jest wierzycielem osiemnastu krajów, które zadłużyły się u nas na łączną kwotę 5 mld 749 mln 670 tys. zł. W głównej mierze są to pożyczki jeszcze z czasów PRL-u, kiedy motywem przewodnim była „współpraca między bratnimi krajami“ i wciąż pozostają niespłacone. Wśród dłużników znajdują się takie kraje jak Kambodża, która „wisi“ nam 540. tys złotych od 1984 roku, 6 mln pożyczki wzięła Mongolia, Wietnam musi oddać 301,2 mln złotych a Serbia 139,4 mln złotych.

W tej kwestii rekordzistą jest Irak. Bliskowschodnie państwo musi spłacić nam dług w wysokości 2,5 miliarda złotych. Kraj pożyczył od nas pieniądze jeszcze w latach 84‘-90‘, ale ponieważ spłata długu nie była priorytetem reżimu Saddama, ani Stanów Zjednoczonych, które zarządzały tym krajem, odsetki urosły do astronomicznej kwoty. Padł pomysł, żeby umorzyć Irakowi niektóre kredyty, a pozostałą część długów spłacić nam w ropie naftowej.

Na liście „winnych“ znajdują się także takie kraje jak Sudan czy Angola. Jak można się domyślać spłata tych długów jest mniej więcej porównywalna do znalezienia kwiatu paproci w czasie Nocy Świętojańskiej. Zaryzykowałbym nawet stwierdzenie, że łatwiej o ten kwiatek niż o pieniądze. Skierowanie sprawy do windykacji nic nie da, straszenie polską mafią raczej nie spowoduje, że któryś z rządów wykona przelew na kilka set milionów złotych, więc jesteśmy w kropce.

Fot: flickr.com / Ramberg media Images / CC

Dlaczego więc pożyczamy pieniądze takim krajom, których wypłacalność jest na wątpliwym poziomie? Większość złotówek, które dajemy innym państwom wraca do polskich firm w postaci zagranicznego zamówienia. Dla przykładu, Bośnia i Hercegowina zadłużyła się u nas na 80,3 mln złotych aby za te pieniądze kupić w naszych fabrykach wagony kolejowe. Indonezja już od dawna przychodzi do nas po pieniądze, za której kupuje polski sprzęt wojskowy. Co wydaje się trochę nieprawdopodobne, nawet Chiny są naszym dłużnikiem i to całkiem sporym, bo azjatycki gigant wziął od nas łącznie 738 mln złotych. Pewnie za te pieniądze wykupuje polskie firmy.

Ale co z państwami, w których pożyczone pieniądze rozpływają się w powietrzu i nie wracają do Polski? Zastanawiam się, czy warto pożyczać pieniądze innym krajom? Jaka jest pewność, że te pieniądze do nas wrócą i co jeśli nie wrócą? Jakiego zabezpieczenia na taką pożyczkę używa kraj? Aby uzyskać odpowiedzi na te pytania zadzwoniłem do Pana Piotra Kalisza, głównego ekonomisty banku Citibank Handlowy.

Opłacalność kredytów zależy oczywiście od ich oprocentowania i wysokości pożyczki, dlatego też każda pożyczka różni się od siebie. Pomijając aspekt zysku z procentów warto pożyczać chociażby ze względów czysto moralnych. Kiedyś my również możemy potrzebować pomocy. Za przykład może posłużyć tu Islandia, która znalazła się w kryzysie finansowym i jedynie Polska zdecydowała się pożyczyć jej pieniądze.

Najciekawszą kwestią całego problemu jest zwrot należności, a w zasadzie sytuacja kiedy zwrot nie następuje. Niestety kraju nie da się zmusić do oddania pieniędzy, a jedyna kara dla takiego państwa to ogłoszenie jego upadłości i bankructwa. Co prawda można wypowiedzieć wojnę, ale koszt takiej windykacji może okazać się porównywalny do wysokości długu, co sprawia, że nie opłaca się ściągać należności za pomocą czołgów, samolotów i pocisków burzących.

Co więc robić? Najchętniej zastosowałbym w takich sytuacjach powiedzenie „dobry zwyczaj, nie pożyczaj“, ale jak pisałem wcześniej, my też możemy kiedyś potrzebować pożyczki. Pozostaje mądrze rozdawać pieniądze na rozsądny procent, a najważniejsze robić to z krajami zaufanymi. Inaczej możemy obudzić się bez pieniędzy i z należnościami nie do ściągnięcia.

(Autor: Bartłomiej Baśko)