W tym miesiącu mieliśmy okazję obchodzić 60 rocznicę rozpoczęcia produkcji czołgów w polskich zakładach. Dokładnie 12 października 1951 powstało 33. Rejonowe Przedstawicielstwo Wojskowe w Łabędach i to właśnie ten dzień uznaje się za początek naszych pancerniaków. Co prawda w tamtych czasach nikt nie wspominał, że w Łabędach będą produkowane właśnie takie maszyny i raczej mówiono o linii do montażu ciężkich pojazdów gąsienicowych, ale to właśnie stalowe kolosy miały być głównym wyrobem.

Fot: Musz's / flickr /cc

Pierwsze z fabryk wyjechały osławione w bitwie na Łuku Kurskim radzieckie T-34. Chyba każdy wie, jak wygląda ten model. To najsłynniejsze w całej Polsce czołgi, lepiej znane jako Rudy „102“. W Muzeum Broni Pancernej Centrum Szkolenia Wojsk Lądowych im. Stefana Czarnieckiego w Poznaniu prezentowany jest przekrój T-34, który był wykorzystywany w trakcie filmowania scen we wnętrzu "Rudego" w II i III serii (w pierwszej serii wykorzystano makietę wybudowaną w studiu we Wrocławiu). Po trzydziestce czwórce przyszedł czas na wersje 54, 55 i 72.

Dzisiejsze czołgi PT-91 "Twardy" to wizytówka zakładów Bumar, a od swoich starszy braci różnią tak samo jak starożytne liczydło od dzisiejszego "peceta". Modele, które obecnie opuszczają hale montażowe, wyposażone są w najnowsze technologie takie jak termowizja czy układy stabilizacyjne armaty. Ta ostatnia funkcja umożliwia załodze czołgu celowanie w czasie jazdy, a żeby być bardziej dokładnym nie tyle co samo celowanie, a utrzymanie celownika na celu w trakcie poruszania, co dawniej graniczyło z cudem. Pod pancerze zawitała także automatyzacja. W dzisiejszych maszynach ładowanie armaty jest całkowicie bezdotykowe, a obsługę prowadzi jedna osoba za pomocą skomputeryzowanego panelu. Ta sama osoba ma do swojej dyspozycji dalmierz laserowy, kamery termowizyjne i noktowizyjne, chociaż te ostatnie były już wykorzystywane w czasie drugiej wojny światowej.

Fot: Bumar

Dane techniczne prezentują się na prawdę imponująco. Żeby w ogóle ruszyć z miejsca 47 ton stali potrzeba odpowiednio dużego silnika. Jednostka zamontowana w PT-91 to 38-mio litrowy silnik w układzie V, który waży niemal tonę. Dzięki tysiąc konnemu silnikowi „Twardy“ rozpędza się nawet do 65km/h na utwardzonej nawierzchni, ale nie to jest najważniejsze w czołgach. Tego typu jednostki muszą wytrzymać odpowiedni ostrzał, użycie broni chemicznej, a nawet nuklearnej.

Należy jednak pamiętać, że głównym gwarantem bezpieczeństwa załogi czołgu jest jego pancerz. W przypadku polskiego czołgu mamy do czynienia z technologią ciekawą i innowacyjną, w porównaniu ze standardowymi konstrukcjami. PT-91 został wyposażony w tak zwany pancerz reaktywny ERAWA. Składa on się z trzech warstw: dwóch płytek stalowych i sprasowanego ładunku wybuchowego umieszczonego pomiędzy płytkami. Kiedy pocisk uderza w pojedynczą płytkę, sprasowany materiał wybuchowy eksploduje, a energia wyzwolona z takiej minieksplozji wyhamowuje nadlatujący pocisk i zmniejsza jego skuteczność przebijania nawet o 70%.

Ile osób potrzeba aby sprawnie zarządzać 47-tonowym, jeżdżącym taranem? Dawniej sprawne prowadzenie takiej maszyny wymagało zaangażowania nawet pięciu ludzi, tymczasem do obsługi polskiego Pt-91 w zupełności wystarczą trzy osoby.

Oczywiście zakłady Bumar nie ograniczają się tylko do produkcji czołgów. W Łabędach powstają także kołowe transportery opancerzone Rosomak, która walczą w Iraku, a także wozy zabezpieczenia technicznego i „jeżdżące mosty“. Z kolei na rynek cywilny trafiają między innymi koparki, przekładnie, narzędzia, odlewy i konstrukcje spawane.

(Autor: bb)