Konferencja "System REACH - jego niezamierzony wpływ na przemysł metalowy i przemysły pokrewne" zorganizowana przez The Weinberg Group przy współpracy Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN oraz Eurometaux, jaka odbyła się 15 lipca br w Warszawie, otworzyła branży metalowej oczy na zbliżające się podwyżki kosztów utrzymania firm. Powód? System REACH, który Bruksela chce czym prędzej wdrożyć w życie. Jakie zagrożenia niesie wdrożenie go w życie polskich przedsiębiorstw?

Dotychczas istniało przekonanie, iż opracowywany przez Brukselę system REACH nie dotknie „metali”. Rzeczywistość na jaką wpływają ostatnie decyzje Komisji Europejskiej diametralnie zmieniła stanowisko polskiego sektora hutniczego. REACH nakłada obowiązkową rejestrację substancji wytwarzanych lub importowanych oraz preparatów chemicznych wprowadzanych na rynek wspólnoty europejskiej w ilościach powyżej 1 tony w ciągu roku przez jednego producenta lub importera. Ponadto wprowadza ocenę substancji chemicznej, co do której władze państw członkowskich UE mają uzasadnione powody do podejrzeń, że stwarza ona ryzyko dla zdrowia ludzi i środowiska. REACH reguluje także procedury udzielania zezwoleń i ograniczeń w obrocie substancjami, które zostały ocenione negatywnie.

Eurometaux jest stowarzyszeniem przemysłu metali nieżelaznych, które reprezentuje i broni interesów całej branży, we wszystkich instytucjach Unii Europejskiej. Monitoruje regulacje prawne, nad którymi trwają prace w UE pod kątem ich wpływu na sytuację przemysłu metali nieżelaznych. Zajmuje się także ich opiniowaniem. Stowarzyszenie opiniuje nowe regulacje prawne w ścisłej współpracy ze swoimi członkami. Są nimi trzy rodzaje instytucji: największe europejskie firmy z branży metali nieżelaznych jako członkowie indywidualni, organizacje reprezentujące poszczególne metale lub sektory produkcyjne i wreszcie - reprezentacje narodowe.

- Ideą wspólnoty europejskiej było wprowadzenie wspólnej polityki wobec chemikaliów. Proces rejestracji zobowiązuje producentów, importerów chemikaliów do uzyskania odpowiednich informacji o substancji i użycie tych informacji do bezpiecznego zarządzania nimi. Substancje nie mogą być produkowane lub importowane na terytorium Wspólnoty, jeżeli nie zostały zarejestrowane zgodnie z przepisami. Wyjątkiem zwolnienia z obowiązku rejestracji objęto produkty lecznicze, polimery, półprodukty. Ideą REACH jest niedopuszczenie do obrotu niektórych groźnych dla zdrowia i środowiska substancji - mówił Andrzej Kalski z Biura do Spraw Substancji i Preparatów Chemicznych, które jest organem odpowiadającym za prowadzeniem polskiej polityki chemicznej.

- Projekt rozporządzenia w sprawie REACH, nie obejmując swoim zakresem rejestracji substancji w wyrobach gotowych, w sposób jednoznaczny faworyzowałby przemysł chemiczny spoza Unii Europejskiej, który nie musiałby ponosić kosztów wygenerowania informacji o substancjach chemicznych służących do wytwarzania wyrobów. Oznaczałoby to stworzenie zachęty do realokacji inwestycji we Wspólnocie na rzecz państw, gdzie system ten nie obowiązywałby - powiedział Piotr Zabadała z Ministerstwa Gospodarki i Pracy.

Obowiązek rejestracji rzecz jasna pociąga za sobą koszty. Temat ten wzbudził wśród uczestników konferencji liczne dyskusje. – Płacimy składki m.in. na ochronę środowiska i nie tylko. REACH będzie kolejnym kosztem, jaki poniosą producenci. To kolejny dokument wysysający pieniądze od producentów! Niedługo przestaniemy produkować, a będziemy jedynie płacić składki! - grzmiała publiczność.

- Wzrost kosztów ceny zakupu surowców przez polskie przedsiębiorstwa na terenie UE zależy od poziomu produkcji danej substancji, a nie wielkości zakupu. W Polsce duża firma ma obrót roczny sięgający 50-300 mln euro. Udział wzrostu kosztów wynikających z REACH na ogół jest wyższy i waha się w przedziale od 0.1-1,38 proc. Na instalacjach o niewielkiej zdolności przerobowej, koszty wynikające z REACH mogą być bardzo wysokie. Z tego powodu instalacje te powinny wyć wyłączone z ruchu, a często są one kluczowe dla pozostałej produkcji w przedsiębiorstwie. Koszty wzrosną drastycznie z uwagi na konieczność wykonywania dodatkowych badań substancji oraz ubiegania się o zezwolenie nawet dla jednej. Koszty te stanowią bardzo poważne zagrożenie dla miejsc pracy. Oszczędności środków na REACH mogą powstawać kosztem pracowników - wynika z prezentacji pana Andrzeja Kreślaka z Centrum Zarządzania Ekologicznego w Przemyśle Chemicznym Instytutu Chemii Przemysłowej.

Projekt oficjalnych propozycji wprowadzenia REACH, Komisja Europejska oddała pod dyskusje w październiku 2003 roku. Obecnie trwają jeszcze dyskusje nad ostatecznym kształtem rozporządzenia, do którego będziemy musieli się dostosować. Pytanie tylko kiedy, gdyż obecnie polskie zaplecze laboratoryjne nie prezentuje się najlepiej. Bez niego REACH będzie istniał jedynie na papierze. Mówi się, iż w Polsce należałoby jak najszybciej stworzyć 10 wysoce wyspecjalizowanych laboratoriów, które pozwoliłyby na szczegółowe badania pierwiastków, jakimi posługują się przedsiębiorstwa. To koszty, na które obecnie środków brak. Firmy musiałyby więc korzystać z badań laboratoriów zagranicznych, co stanowiłoby kolejne koszty. Małe i średnie przedsiębiorstwa, dla których REACH może być przykry w konsekwencjach finansowych, mają szansę przeprofilowania swojej działalności.

Relacja:
(WA)